Fibulae met granaat uit Rhenen. Foto: Rijksmuseum voor Oudheden

Fibulae met granaat uit Rhenen. Foto: Rijksmuseum voor Oudheden

RHENEN - De uitgebreide collectie van het Rijksmuseum van Oudheden gaat de komende jaren op reis naar andere musea in het land. Zo mag het Nationaal Glasmuseum Leerdam volgend jaar een tentoonstelling gaan maken over archeologische glazen kralen. En in Rhenen zijn Merovingische munten, sieraden en wapens te zien, die daar in de vorige eeuw zijn opgegraven.

Zo gaat dat nou eenmaal vaak bij opgravingen. Er wordt een schat ontdekt, er komt een stukje in de lokale media en daarna gaat het linea recta naar het Rijksmuseum (RMO) in Leiden. Veel belangrijke archeologische vondsten zijn daar de afgelopen twee eeuwen in de rijkscollectie ondergebracht. Maar musea in de regio waar ze zijn gevonden willen ze natuurlijk ook graag laten zien en juist dat gaat nu ook gebeuren. Door een gift van ruim een miljoen van de Vriendenloterij kan het Rijksmuseum verder met het project 'Onder Ons', waarbij er vijftien tentoonstellingen worden gemaakt.

"Met deze exposities kunnen mensen in het hele land genieten van de rijkscollectie, die in feite van iedereen is. Het is geweldig dat we daar nu aan tegemoet kunnen komen.", zegt RMO-directeur Wim Weijland. De bijdrage neemt volgens Weijland veel praktische drempels weg, zoals de hoge kosten voor vitrines, transport en vormgeving. "Dat is echt een geweldige stimulans voor de samenwerking tussen musea, met het doel archeologie in het hele land naar het grote publiek te brengen."

Wereld van Merovingers

Het Stadsmuseum Rhenen presenteert volgend jaar daarom een tentoonstelling over de wereld van Merovingers in de tijd tussen de Romeinen en Karel de Grote. Bij Rhenen ligt namelijk de grootste Vroeg-middeleeuwse begraafplaats van Nederland. Maar liefst 1100 doden - mannen, vrouwen, kinderen - kregen hier hun graf. Vaak kregen ze giften mee voor op hun reis naar het hiernamaals. Het gaat om Franken uit de Merovingische periode, tussen 350 en 750 na Christus.

"Op dit moment verblijft die hele collectie in Leiden en in een depot in Utrecht", zegt Maike Woldring, directeur van het Stadsmuseum in Rhenen. "Maar nu gaan ze alles in orde maken voor de tentoonstelling. Een klein museum als het stadsmuseum, dat pas drie jaar bestaat, is enorm gebaat bij de expertise die ook bij zo'n groot landelijk museum is. En het allerbelangrijkste voor ons: we kunnen veel meer publiek naar zo'n tentoonstelling krijgen. Dat is een mooie kans."

De landelijke pers liep uit toen het RMO en de toenmalige Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek hier in de jaren vijftig delicaat glaswerk en gouden munten vonden, maar ook sieraden - soms met edelstenen uit Afghanistan en India -, werktuigen en wapens. Ook in 1995 is uitgebreid opgegraven. De vondsten die nu min of meer thuis komen, mogen daar mogelijk voorlopig ook blijven. "Het lijkt erop dat de tijd nu echt rijp is dat grote musea zeggen: 'We hebben een morele plicht om ervoor te zorgen dat in dit geval archeologische vondsten echt de kans krijgen om door een veel groter publiek gezien te worden", aldus directeur Woldering.

De expositie in Rhenen moet vragen beantwoorden over waarom de Merovingers in Rhenen neerstreken. En wat waren hun gedachten over leven en dood? Hoe gingen ze bijvoorbeeld om met rijkdom en macht? Bij de tentoonstelling komt sowieso ook een buitenprogramma in de omgeving van het Merovingisch grafveld.

3500 jaar glazen kralen

In het Nationaal Glasmuseum Leerdam komt de Onder Ons-tentoonstelling over 3500 jaar glazen kralen. Die zijn niet perse in de omgeving gevonden, maar zijn samengebracht op thema: glas dus. "We zijn al langer bezig om invulling te geven aan het Nationaal Glasmuseum, waar het niet langer alleen om de collectie uit de fabriek in Leerdam gaat, maar veel breder om 'het glas in Nederland'", zegt Laurentz Geurtz van het museum. "We zijn dus heel blij met de mogelijkheid om deze tentoonstelling te maken."

De tentoonstelling in het Nationaal Glasmuseum zal één van de eerste tentoonstellingen zijn die volgend jaar openen. Daarna volgen tot 2027 meer tentoonstellingen in het hele land. Voor zeven van de vijftien Onder Ons-tentoonstellingen zijn ook al concrete plannen. Zo komt er een expositie over Romeinen langs de Waal in de Bastei in Nijmegen en het Romeins Museum de Thermen in Heerlen maakt een expositie over wijn in de oudheid. Naast de vijftien Onder Ons-tentoonstellingen komen er nog feestelijke evenementen en tentoonstellingen rond vijf zogenoemde Parels, de absolute topstukken van de Nederlandse archeologie zoals de goudschat van Wieuwerd in Friesland en de Romeinse ‘Peelhelm’ in Brabant.

Geschreven door Bas Teunissen van mediapartner RTV Utrecht.

Deel dit artikel